Operacja Dolnośląska
Bitwa nad Bobrem

Bitwa o Bieniów
 

Po sforsowaniu Wisły i Odry wojska 1 Frontu Ukraińskiego prą na zachód, aby uniemożliwić wojskom niemieckim zorganizowanie obrony.
Na drodze stanęła kolejna rzeka - Bóbr. Niemcom sprzyjają roztopy, stan rzek wyraźnie się podniósł. Grząski teren i gęste lasy utrudniają manewry związkom pancernym i zmechanizowanym oraz uniemożliwiają prowadzenie natarcia szerokim frontem. Z konieczności armia radziecka porusza się wzdłuż dróg, co ułatwia zadanie niemieckiemu lotnictwu i artylerii.
 

Nocą z 10 na 11 lutego 1945 r. 17 Brygada Zmechanizowana 6 Korpusu Zmechanizowanego Gwardii pod dowództwem L. Czuriłowa wyszła nad rzekę, rozbiła broniących się tam Niemców i w rejonie Gorzupi Dolnej opanowała przeprawę przez Bóbr. Wraz z 49 Brygadą Zmechanizowaną z marszu sforsowała rzekę i uchwyciła przyczółek na jego zachodnim brzegu.
 Niedziela, 11 lutego, przez Bóbr przeprawił się cały 6 Korpus Zmechanizowany Gwardii pod dowództwem W. Orłowa (4 Armia Pancerna).

W tym czasie w Benau z niedowierzaniem przyjęto wiadomość, że Rosjanie zdobyli most w Gorzupi Dolnej. Mieszkańcy nie spodziewali się, takiego obrotu sprawy i nie byli przygotowani do ewakuacji.
Wieczorem niedaleko linii kolejowej na Górnym Bieniowie, Niemcy ustawili 5 dział do ostrzału przeprawy na Bobrze.

12 lutego 1945 r. 6 Korpus Zmechanizowany Gwardii powiększył przyczółek w rejonie Gorzupi a 10 Korpus Pancerny rozpoczął forsowanie Bobru w rejonie Gryżyc. Przyczółek zwiększył się do 8 km szerokości i 4 km głębokości.

Benau Obersdorf znalazł się pod ostrzałem radzieckiej artylerii, sytuacja stała się napięta, około 13 nadszedł rozkaz natychmiastowej ewakuacji. Miejscem ewakuacji był Spremberg, miejscowość po zachodniej stroni Nysy. Dla większości mieszkańców było za późno. Stacja kolejowa była nieczynna, personel dawno opuścił Bieniów. Na Zachód uciekali ci co mieli swój transport.
 

13 lutego rano, główne siły 4 Armii Pancernej natarły w kierunku na Bieniów  i Żary. Bieniów broniony był w większości przez oddziały Volkssturmu. 6 Korpus Zmechanizowany bez problemu zajął Bieniów, a następnie wzdłuż linii kolejowej, przedarł się przez Jasień i około godziny 19.00 rozpoczął walki o Lubsko.

W Bieniowie pozostały oddziały 3 Gwardyjskiej Brygady Lekkiej Artylerii. Obronę  linii Naumburg - Benau pozostawiono 167 gwardyjskiemu pułkowi lekkiej artylerii, a linia Naumburg - Oberstdorf (Nowogród - Bieniów Górny) broniona była przez 200 gwardyjski pułk lekkiej artylerii.

10 Korpus Pancerny w godzinach popołudniowych walczył o Żary. Wieczorem zdobył węzeł kolejowy wraz z 3 500 wagonami węgla. Zdobyto także ponad 200 rozebranych na części samolotów, które przechowywano w tutejszych magazynach.

 "...O tej zdobyczy niezwłocznie zameldowałem do sztabu frontu, skąd wkrótce przybyli lotnicy i odpowiednio „zagospodarowali" cenną zdobycz. Były to zupełnie nowe myśliwce Me-109f i Me-110..." -
tak wspomina to wydarzenie dowódca 4 Amii Pancernej generał Dimitrij Leluszenko. Pomyłka generała Leluszenki, w Żarach znajdywały się zakłady Focke-Wulf.

Gdy radziecka  4 Armia Pancerna przekroczyła Bóbr, rzekę także przekroczył nadchodzący z Nowej Soli niemiecki XXIV Korpus Pancerny generała Nehringa  i zajął 13 lutego wieczorem położenie na północ od Bieniowa. Bój rozgorzał na nowo.

 

14 lutego 1945 r. W godzinach porannych radziecki 6  Korpus Zmechanizowany pod dowództwem Wasyla Orłowa wkroczył do Lubska, po opanowaniu miasta skierował się w kierunku Nysy Łużyckiej na południe od Gubina.
Na lewym skrzydle, w  Żarach pozostaje 61 Brygada Pancerna a pozostałe oddziały wyruszają w kierunku Nysy. Przeprawa przez rzekę nie powiodła się z powodu silnego oporu Niemców, oddziały przeszły do obrony.

W ciągu dnia nasiliły się ostre walki w Bieniowie i okolicy przeprawy nad Bobrem. Lotnictwo niemieckie i XXIV Korpus Pancerny  zapobiegały przekroczeniu rzeki przez jednostki 13 Armii radzieckiej. Udało się to 102 radzieckiemu Korpusowi Piechoty, który przedarł się i doszedł do Bieniowa.
Linię obrony Krzystkowice - Bieniów – Żary broni batalion Volksturmu 331 Sagan-Land i pociąg pancerny.
121 Dywizja Piechoty 102 Korpusu wydostała się z Bieniowa, aby dołączyć do 6 Korpusu Zmechanizowanego na zachód od Lubska. Dywizja zatrzymana została w Jasieniu, gdzie po zaciętych walkach zdobywa miasto.

 Wojska 4 Armii Pancernej znajdowały się nad Nysą a 13 Armia Ogólnowojskowa i 3 Armia Gwardii pozostały daleko w tyle (około 45 km), na wschodnim brzegu Bobru. Wytworzyła się luka, która została dostrzeżona przez armię niemiecką.

4 Niemiecka Armia Pancerna pod dowództwem Fritza-Huberta Gräsera jeszcze 14 lutego podjęła plan całkowitego odcięcia  radzieckich sił i zlikwidowania  przyczółku na Bobrze.
XXIV Korpus Pancerny pod dowództwem generała Nehringa ( z grupami bojowymi 16 Dywizji Pancernej, 72, 88 i 342 Dywizjami Piechoty) oraz Brygadę Policji SS „Wirth", uderzył z północy na Bieniów, gdzie znajdował się sztab 4 Radzieckiej Armii Pancernej z generałem Dimitrijem Leluszenko.
Z południa uderzył Korpus Pancerny "Wielkie Niemcy" („Großdeutschland") pod dowództwem generała Jauera wraz z 20 Dywizją Grenadierów Pancernych  pod dowództwem majora Schrapkowskiego.
Oddziały w sile ponad dwóch  pułków, przy wsparciu 35 czołgów i dział szturmowych, (według radzieckich źródeł 50 czołgów) przeprowadziły kontratak na Bieniów.

"...W Bieniowie znajdowały się nasza 22 brygada artylerii pancernej, dwa pułki 68 dywizji artylerii przeciwlotniczej, jednostki artylerii armijnej, kompania ochrony sztabu i sztab armii. Rozgorzał bardzo zacięty bój - walczyli wszyscy, od szeregowych żołnierzy do generałów. Zarówno szeregowi żołnierze, jak i kadra podoficerska i oficerska bili się jak lwy...... W tej niezwykle krwawej, trwającej dwa dni, walce zadaliśmy nieprzyjacielowi kolosalno straty, ale także zostały poważnie nadwerężone nasze szeregi. Wśród poległych znaleźliśmy dowódcę 68 dywizji artylerii przeciwlotniczej pułkownika Aleksandra Fiodorowicza Kozłowa, i dowódcę 22 brygady artylerii pancernej, podpułkownika  Wasilija Iljicza Prichodkę. Śmierć tych towarzyszy broni odczuliśmy bardzo boleśnie..." - tak wspomina te wydarzenia dowódca 4 Armii Pancernej, ale w wypowiedź generała wkradł się kolejny błąd, walki trwały o wiele dłużej.

Jednostki radzieckie w Bieniowie znalazły się w potrzasku, od zachodu droga była odcięta. Jednocześnie oddziały niemieckie wspierane były przez Luftwaffe, które nieustannie bombardowało przeprawę wojsk radzieckich na Bobrze.

W tym samym czasie Niemcy uderzają z południa i południowego-wschodu na Żary.

Wieczorem walczące w Bieniowie oddziały 102 Korpusu Piechoty wzmocniła 17 Brygada Zmechanizowana 6 Korpusu Zmechanizowanego oraz odwodowa 93 Brygada Pancerna, które dowódca 4 Armii Pancernej pozostawił na prawym brzegu Bobru dla osłony tyłów. Walki trwały przez noc.
Mając na tym odcinku dużą przewagę liczebną w żołnierzach i sprzęcie pancernym, Niemcy zajmują część Bieniowa.

 

Czwartek, 15 lutego. Niemcy kontynuują kontratak. W Bieniowie broni się: 93 Samodzielna Brygada Pancerna,17 Brygada Zmechanizowana, 22 Brygada Artylerii Pancernej oraz 63 Brygada Pancerna.

W tym samym czasie wojska radzieckie (49 Brygada Zmechanizowana) zdobywają przyczółek na Nysie Łużyckiej w okolicach Gross Gastrose
, na południe od Gubina.
Wojskom niemieckim udało się okrążyć broniącą się w Żarach 61 Brygadę Pancerną oraz odciąć główne siły 4 Armii Pancernej, znajdujące się nad Nysą Łużycką i znajdującą się w Jasieniu 121 Dywizję Piechoty 13 Armii.

Niemcy skoncentrowali główny wysiłek dla zlikwidowania radzieckiego przyczółka i odtworzenia ciągłego frontu obrony na Bobrze, a w następnej kolejności rozbicie odciętych wojsk radzieckich.
Dodatkowo chciano odbić strategiczny węzeł komunikacyjny. Przez Bieniów przebiegała najszybsza dwutorowa magistrala kolejowa z Berlina do Bytomia przez Wrocław. Ponadto Bieniów miał połączenie z Żarami, gdzie znajdowała się fabryka samolotów oraz z Krzystkowicami, gdzie była fabryka materiałów wybuchowych.

             Jeszcze do 2007 r. linia kolejowa nr 275 Wrocław Muchobór - Bieniów oraz odcinek linii nr 370 Bieniów - Nowogród Bobrzański należał do linii strategicznych. (Dziennik Ustaw Nr 273 poz. 2704 z dnia 7 grudnia 2004, w którym ukazały się linie kolejowe, które ze względów gospodarczych, społecznych, obronnych lub ekologicznych mają znaczenie państwowe.)



16 lutego 1945r. Niemcy przerzucają z rejonu Gubina 1 Karną Brygadę SS „Dirlewanger", (okryta złą sławą i szczególnym okrucieństwem w tłumieniu powstania warszawskiego), która po zdobyciu Lubska, wspólnie z jednostkami 25 Dywizji Pancernej uderzają na Bieniów. Broniące się tu oddziały radzieckie 102 Korpusu Piechoty po zaciętych walkach opuszczają wieś.
Niemcy okrążają 337 pułk piechoty ppłk. I. Hołobcewa (121 Dywizja, 102 Korpusu), ale batalionowi mjr L. E. Poljakowa udaje się przebić i oswobodzić okrążonych.

Niemcy zostawiają ubezpieczenie w Bieniowie i uderzają na Złotnik, gdzie broni się radziecki 207 Pułk Przeciwlotniczy.

 Aby utrzymać przyczółek, dowódca 4 Armii Pancernej odwołuje część sił 6 Korpusu Zmechanizowanego Gwardii, m. in. jego 49 Brygadę Zmechanizowaną i 28 Pułk Czołgów Ciężkich, z nyskiego przyczółka do uderzenia na Bieniów.

O godzine11:30 wysyła rozkaz : "...Командиру 10 ТК для срочной передачи командиру 6 МК.
Командиру 6 МК оставить прикрытие на р. Нейсе и 112-й СД в районе Зоммерфельд и главными силами немедленно нанести удар через Зоммерфельд навстречу 93 ОТБР..."

"... Dowódcy 10 TK dla pilnego przekazywania dowódcy 6 K. Zmech.
Dowódca 6 Korpusu Zmechanizowanemu pozostawić zabezpieczenie na rzece Nysie i 112 Dywizję Piechoty w rejonie  Sommerfeld i głównymi siłami natychmiast uderzyć przez Sommerfeld naprzeciw 93 Obwodowej Samodzielnej Brygady Czołgów..." - tłumaczenie własne.

O godzinie 15:20, 6 Korpus Zmechanizowany wyrusza w stronę Bieniowa.
Od zachodu, przebija się 28 Pułk Czołgów Ciężkich, batalion 49 Brygady Zmechanizowanej i jeden pułk 112 Dywizji Piechoty.

W tym czasie z rozkazu dowódcy 13 Armii 121 Dywizja Piechoty, pozostawiwszy ubezpieczenia w Jasieniu, uderzyła od zachodu na tyły atakujących Niemców.  Atak ten zaskoczył nieprzyjaciela, który przerwał natarcie i przeszedł do obrony Bieniowa.
Od wschodu uderzyły na wieś oddziały: 93 Samodzielnej Brygady Czołgów i 280 Dywizja Piechoty (102 Korpusu Piechoty). Z powodu roztopów i ukrytych po domach "faustników" ("faustnik" - żołnierz niemiecki wyposażony w pancerfaust - granatnik przeciwpancerny), Rosjanie nie mogli rozwinąć atak, czołgi musiały poruszać się po drodze, około 100 metrów za piechotą.
Wywiązały się znów krwawe walki, Niemcy za cenę dużych strat utrzymują swoje pozycje.

W tym czasie 6 Dywizja Piechoty Gwardii 27 Korpusu przerwała pierścień okrążenia Niemców w rejonie Żar i odblokowuje broniącą się w mieście 61 brygadę pancerną.
 


17 lutego. W Benau cywile wykorzystują chwile ciszy i organizują ewakuację. Około 30 chorych, kobiet i dzieci zostaje ewakuowanych wojskowymi ciężarówkami, pozostali muszą radzić sobie sami. Ci co zostają kryją się w piwnicach.

Główne siły 6 Korpusu Zmechanizowanego zatrzymane zostały w okolicy Lubska. Z wschodu na Bieniów naciera: 17 Brygada Zmechanizowana, 93 Samodzielna Brygada Czołgów i 280 Dywizja Piechoty. Radzieckie ataki na Bieniów i Złotnik są rozbijane przez jednostki SS „Dirlewanger" i 25 Dywizję Pancerną.
Sytuacja staje się dramatyczna. Dowódca 4 Armii Pancernej  prosi dowództwo frontu o odwołanie znad Nysy wszystkich swoich jednostek.

O godzinie 23:15 generał Leluschenko wysyła raport do sztabu frontu: "...В связи с тем, что в течение двух дней войска 13 А не продвинулись вперед, прошу разрешения повернуть все части армии, находящиеся на р. Нейсе с целью нанесения общего удара на Зорау, Бенау и разгрома Бенаусской группировки противника совместно с частями 13 А. В дальнейшем совместно с 13 А вновь выдвинуться к реке Нейсе...",
w wolnym tłumaczeniu: "...W związku z tym, ze w ciągu ostatnich 2 dni 13 Armia nie posuwa się do przodu, proszę o pozwolenie na odwołanie wszystkich wojsk znajdujących się nad Nysą, w celu uderzenia na Sorau, Benau i rozgromienie bieniowskiej grupy przeciwnika z wszystkimi siłami 13 Armii. Następnie z wszystkimi siłami 13 Armii ponownie przejść do Nysy..." (tłum. własne).

Marszałek Koniew nie wyraża na to zgody.

Na północ od Nowogrodu przez Bóbr przeprawia się 3 Armia Gwardii.


18 lutego 1945 r
. Ciężkie walki nad Bobrem trwają nadal, aż dochodzi do przełomu. Walcząca w Żarach radziecka 61 Brygada Pancerna (10 Korpusu Pancernego Gwardii) dostaje rozkaz od dowódcy frontu, aby połączyć się z przychodzącym znad Nysy 6 Korpusem Zmechanizowanym i wspólnie uderzyć na Bieniów.
Wieczorem, wojska osiągnęły zachodni skraj Bieniowa. Czołgi zostały wzmocnione przez 2 baterie SU 57 z 22 Samobieżnej Brygady Artylerii.

Również 18 lutego 21 Korpus Armijny 3 Armii zdobywa Nowogród Bobrzański a 13 Armia zdobywa Żagań.

W wyniku opanowania Żar, Żagania i Nowogrodu B. powstała dla nieprzyjaciela groźba oskrzydlenia jego oddziałów walczących w rejonie Bieniowa.
 


19 lutego 1945 r.
Od zachodu atakuje 6 Korpus Zmechanizowany Gwardii oraz 61 Brygada Pancerna 10 Korpusu Pancernego i część 121 Dywizji Piechoty, z wschodu, po krótkim przygotowaniu artyleryjskim, do boju rusza 102 Korpus Piechoty 13 Armii.
Radzieckie samoloty bombardują i ostrzeliwują pozycje niemieckie w Benau oraz wojska na północnym skraju Bieniowa.

"...Ciężkie walki rozgorzały o Bieniów, broniony przez pododdziały 1 karnej brygady „Dirlewangera". Do końca dnia oddziały 102 korpusu piechoty, tocząc zażarte boje niemal o każdy dom, wyparły hitlerowców z tego silnego punktu oporu. Wieś, która kilkakrotnie przechodziła z rąk do rąk, została prawie całkowicie zniszczona..." -
fragment z książki Bolesława Dolaty "Wyzwolenie Dolnego Śląska".

Po południu, przy wsparciu 2 armii lotniczej i 22 Brygady Artylerii Rosjanie zdobywają Bieniów, ale walki trwają jeszcze 20 lutego.


Mapka sytuacyjna z książki: "W ogniu walki: Bojowa droga 13 Armii" (tłumaczenie własne).

 "...Walka o Benau była bardzo zacięta. Wróg tkwił w ceglanych budynkach i piwnicach, połączonych transzejami. Zaminował drogi i barykady. Niemcy bronili się zaciekle. Musiano użyć bezpośredniego ognia całej artylerii, aby wzmocnić osłabioną w  bojach 280-tą Dywizję, podporządkowano jej armijny batalion inżynieryjno-saperski i 128 pułk moździerzy. Artylerzyści zniszczyli budynki z kamienia i znajdujące się w nich punkty ogniowe wroga. Współdziałając z nimi, moździerze niszczył siły wroga w okopach, za domami i w ogrodach.
Po krótkim uderzeniu artylerii o 9 rano 19 lutego do ataku ruszyli szturmowe grupy 280-tej Dywizji i 23 zmotoryzowanej brygady inżynieryjno-saperskiej. Żołnierze przenosili się z miejsca na miejsce i często używali materiałów wybuchowych, miotaczy ognia i zdobycznych pancerfaustów... Plutony porucznika M.G Czerdakowa i sierżanta F.J Siwogo przebiły się do centrum Bieniowa.
Pokonując barykady i ogrodzenia do centrum weszły inżynieryjne bataliony i połączyły się z częścią 121-ej Dywizji Strzelców Gwardii .
20 lutego 1945 Benau padł..." - tłumaczenie własne. -
Fragment książki "W ogniu walki: Bojowa droga 13 Armii" (tłumaczenie własne).
 
Położenie jednostek niemieckich w rejonie znacznie się pogorszyło, aby uniknąć całkowitego rozgromienia, dowódca niemieckiej 4 Armii Pancernej generał Gräser, 19 lutego wydał rozkaz wstrzymania kontrataków na Bobrze i wycofania się za Nysę. 

Brygada „ Dirlenwanger „ odeszła bezpośrednio do Gubina, gdzie trwały już walki o zdobycie miasta.
XXIV Korpus Pancerny generała Nehringa wycofał się do Lubska, skąd nocą 20 na 21 lutego wyruszył w kierunku Gubina.


18-21.02.1945 r. Fragment mapy sztabowej 1 Frontu Ukraińskiego.

Rozbicie głównych sił niemieckiej 4 Armii Pancernej Grupy Armii „Środek" otworzyło drogę radzieckiej 13 Armii.
Dopiero 21 lutego wojska radzieckie, po całkowitym rozgromieniu oddziałów niemieckich w rejonie Bieniowa, Nowogrodu Bobrzańskiego, Żar i Żagania osiągnęły Nysę Łużycką.

W kwietniu 1945 r., w Bieniowie znajduje się lotnisko polowe, brak jest dokładnej lokalizacji, ale najprawdopodobniej pas startowy znajdował się wzdłuż drogi Bieniów - Włostów.
14.04.1945 r. - na te lotnisko przylatuje: 2 Gwardyjski Pułk Lotniczy (2-й ГИАП), oraz najprawdopodobniej 937 Pułk Lotniczy (937-й ИАП).
16.04.1945 r. rozpoczyna się "Operacja Berlińska" i pułki odlatują na Berlin.

Jesienią 1946 r. z Bieniowa wyjeżdża ostatni pluton żołnierzy radzieckich, którzy skoszarowani byli w budynku przy obecnej ul. Zielonogórskiej 8. (Był to budynek, w którym przed wojną mieszkali robotnicy pracujący w "majątku")
Mieszkańcy wspominają, że rysy ich twarzy Rosjan, wskazywały na pochodzenie z azjatyckiej części ZSRR.

Wielką rolę w walkach o Bieniów odegrało lotnictwo, o czym mówią sami dowódcy.

Dowódca 4 Armii Pancernej Dimitrij Leluszenko wspomina: "...Wysoce efektywne wsparcie naszych działań zapewniły: korpus lotnictwa myśliwskiego pod dowództwem generała Wiaczesława Michajłowicza Zabałujewa, 2 korpus lotnictwa myśliwskiego generała Aleksieja Siergiejewicza Błagowieszczenskiego i 3 korpus lotnictwa szturmowego pod dowództwem generała M. Gorłaczenki. Bardzo skutecznie osłaniały one nacierające oddziały czołgów przed uderzeniami lotnictwa nieprzyjaciela. Szczególnie wyróżniła się w tym 322 dywizja lotnictwa szturmowego generała A. Siemionowa..."

Dowódca 13 Armii Nikołaj Puchow 20 lutego 1945 r. wysyła telegram na ręce dowódcy 2 Korpusu Lotnictwa Szturmowego generała Slusariewa o treści: "...Przekażcie moje podziękowania dla pilotów myśliwców i  samolotów szturmowych z 5 pułku z 11 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego Gwardii. Za wczorajszą dobrą walkę i zniszczenie przeciwnika w rejonie Benau - Kunzendorf..."
 


 

Po zakończeniu działań wojennych mieszkańcy Benau, którym nie udało się uciec za Nysę wracali do domu.
"...Bieniów zastaliśmy rozbity. Wszędzie leżały trupy. Tu i ówdzie coś się paliło. To było straszne. Mój Ojciec z innymi mężczyznami grzebali zwłoki w zbiorowym grobie..."
- tak wspominała swój powrót do domu Gerda Świątkowska z domu Floter.

Bieniów był zniszczony w około 70 %. Najbardziej ucierpiał Bieniów Górny i Centrum. Z 278 zabudowań, których było w Bieniowie przed wojną, po przejściu frontu pozostało 146, nadających się (po mniejszych lub większych remontach) do zamieszkania.


Tak wyglądał kościół po przejściu frontu.

5 marca 1945 r. Rosjanie wypędzają wszystkich  Niemców do Gorzupi, gdzie przez 2 tygodnie żyją w strachu co z nimi będzie. W końcu wracają do Bieniowa.

31 marca 1946 r. Przyjeżdża transport repatriantów ze Wschodu, dzień później zaczął się rozładunek.
"... Już przy stacji czuć było swąd spalenizny. Od szosy aż do składnicy drewna stały uszkodzone niemieckie i rosyjskie czołgi. We wsi i na polach było dużo amunicji i broni. Koło obecnego domu Szillera stały 3 samochody z pociskami.....We wsi były groby pochowanych żołnierzy, ale były jeszcze zwłoki żołnierzy rosyjskich, które zbierała młodzież męska i 1 maja 1947 r. dokonano uroczystego pochówku na cmentarzu rosyjskim w Żarach..." - tak wspominał te wydarzenia pan Józef Zaleszczak.


"...Od szosy aż do składnicy drewna stały uszkodzone niemieckie i rosyjskie czołgi..."
Lipiec 1948 r. Daromiła z koleżanką na tle czołgów, które stały w parku koło stacji kolejowej.
Z tyłu widoczny radziecki czołg T 34, z lewej str. fragment czołgu, może to być "Tygrys".
Zdjęcie przesłane przez p. Ryszarda Begiera, który mieszkał na stacji kolejowej w latach 1948-1954.

 

1948 r. ostatni transport Niemców wyjeżdża na Zachód. W Bieniowie pozostaje kilka osób, które układają sobie życie na nowo.
 


 

Po przejściu frontu w wiosce pozostało wiele tymczasowych grobów żołnierzy radzieckich i niemieckich.

Po zakończeniu działań wojennych, Rosjanie postanowili uporządkować swoje groby. 13 maja 1945 r. ukazuje się między innymi, tajny rozkaz nr 0264 dotyczący pochówku żołnierzy 17 Brygady Zmechanizowanej.

"... Po wyjściu z rejonu najbardziej napiętych walk na terytorium Niemiec / MLICZ, BENAU, KEBEN, SPREWA, POCZDAM/ pozostawić drużyny z oficerem na czele, którzy przeprowadzą zbieranie poległych z naszej brygady ..." - tłumaczenie własne.

Poległych Rosjan ekshumowano w latach 1945 – 1949 i pochowano na Cmentarzu Żołnierzy Radzieckich w Żarach, oraz Żaganiu.


Pochowani z terenu Bieniowa na cmentarzu w Żarach.


Żołnierzy niemieckich pochowano w zbiorowych mogiłach, między innymi na końcu Bieniowa Dolnego. Ekshumowano ich w latach 90-tych i przeniesiono na Niemiecki Cmentarz Wojenny w Starym Czarnowie.
Jednak nie wszystkie groby wojenne w Bieniowie zostały odnalezione.
Jeszcze 70 lat po wojnie prowadzone są ekshumacje żołnierzy niemieckich i radzieckich.
04.12.2014 r. - przeprowadzono ekshumację 2 żołnierzy niemieckich - zdjęcia.

29.07.2015 r.  - ekshumacja szczątków żołnierza rosyjskiego i niemieckiego - zdjęcia.

Więcej informacji o poszukiwaniach
 


 

                            Bitwa o Bieniów była jedną z większych w naszym rejonie. Rosjanie po początkowym sukcesie szybko „odtrąbili” zwycięstwo. W Komunikacie Wojennym Naczelnego Dowództwa Armii Radzieckiej z 15.02 ogłoszono, że wojska 1 Frontu Ukraińskiego zajęły 150 miejscowości w tym Benau. Kontratak wojsk niemieckich sprawił, że Bieniów  zdobyto 19 lutego 1945 r., chociaż walki jeszcze trwały 20 lutego.

16 lutego 1945 r. ukazuje się "Krasnaja Zwiezda" - rosyjska gazeta codzienna, gdzie na 1 stronie znajduje się rozkaz nr 281 z dnia 15.02.1945 r., w którym Głównodowodzący Marszałek ZSRR I. Stalin, przyznaje odznaczenia dla dowódców poszczególnych wojsk za zdobycie Zielonej Góry, Lubska i Żar. Wyróżniono między innymi: generała-pułkownika Puchowa (d-ca 13 Armii), generała-majora Puzikowa (102 Korpus Piechoty), generała-pułkownika Leluszenkę (4 Armia Pancerna), pułkownika Orłowa (6 Korpus Zmechanizowany), podpułkownika Zajcewa (61 Brygada Pancerna), generała- pułkownika Krasowskiego (2 Armia Lotnicza) i wielu innych.

Komunikat wojenny: "Wojska 1- go Frontu Ukraińskiego , rozwijając natarcie 15 lutego opanowały na terytorium niemieckiego Śląska miasto Grunberg i w prowincji Brandenburgia miasta Sommerfeld i Sorau — ważne węzły komunikacyjne i mocne punkty obrony Niemców, a także w walkach zajęli 150 innych miejscowości, wśród nich  EICHWALDAU, SZWAJNITZ, NAUMBURG, GASSEN, BENAU, WELLERSDORF, TSZIBSDORF. Od 14 lutego w tym rejonie wojska frontu wzięli w niewolę 2.000 niemieckich żołnierzy i oficerów i przejęli na lotniskach 120 samolotów przeciwnika". - tłumaczenie własne.

Bitwa o Bieniów bardzo często jest wspominana w rosyjskich publikacjach i książkach historycznych, ale już mniej w polskich.

Władimir Bieszanow wspomina walkę o Benau w swojej książce "1945-god PoBIEDY" ( "1945'. Rok Zwycięstwa" tłum. własne).

"… z sytuacji nie zawahał się skorzystać przeciwnik, który próbował odeprzeć wojska 13 Armii forsującej rzekę Bóbr. 15 lutego uderzył z północy i południa na miejscowość Bieniów i odciął 4 Armię Pancerną. Generał Leluszenko musiał się zatrzymać i zająć się osłoną swoich tyłów i obroną własnego sztabu. Dopiero w drugiej połowie dnia 19 lutego wspólnymi siłami, powracającemu na wschód 6 Korpusowi Zmechanizowanemu i następującemu z przeciwka 101 (?) Korpusowi Piechoty 13 Armii udało się przywrócić komunikację...” - tłumaczenie własne.

W książce Władimira Dajnesa "Sowietskie tankowyje armii w boju" ("Radzieckie armie pancerne w boju" tłum. własne), także wspomina się o walkach w Bieniowie.

Ilin Nikolaj Grigorjewicz i Rulin Wiktor Pietrowicz, w swojej książce - "Gwardiejcy w wozduche" ("Gwaria w powietrzu"), wspominają o walkach w naszym rejonie:

 "...14 lutego, piloci pułku kilka razy dziennie wylatują na obstawę naszych wojsk w rejonie miasta Sagan - Sorau... Z przeniesieniem pułku na lotnisko w Szprotawie, znacznie bliżej linii frontu , można było zwiększyć liczbę lotów bojowych na dzień. Tymczasem na linii Żagań - Żary i Bieniów - Kunice, wróg stawiał zaciekły opór, kontratakując, wspierany był przez swoje samoloty. Niemieckie lotnictwo w tym sektorze frontu znacznie ożywiło się. Grupy "Focke - Wulfów", "Junkersów" atakowały naszych żołnierzy, próbujących opóźnić ich ofensywę..." - tłumaczenie własne.

Georgij Bajeweskij w swojej książce ",,Stalinskije sokoły,, protiw asow Luftwaffe" (",,Sokoły Stalina,, przeciwko asom Luftwaffe". tłum. własne), ukazuje walkę lotników. 20 lutego 1945 r. dowódca 13 Armii wysłał podziękowanie dla dowódcy 2 Korpusu Lotnictwa Szturmowego Gwardii, za zniszczenie przeciwnika w rejonie Benau.

Trochę więcej informacji jest w książkach Aleksieja Isajewa, wspomina bitwę o Bieniów w "Berlin 1945-go. srażenija w łagowe zwerja" ("Berlin 45'. Walki w brzuchu bestii" tłum. własne), oraz "Rozgrom 1945. Bitwa za Germaniu" ("Klęska1945. Bitwa o Niemcy" tłum. własne)

Bitwę o Bieniów dobrze zapamiętał radziecki dowódca 4 Armii Pancernej generał Leluszenko, gdy jego sztab został okrążony w Bieniowie, co opisał w swojej książce Pancernym Szlakiem. Wspomnienia Dowódcy Armii, radziecki tytuł tej książki: Moskwa - Stalingrad - Berlin - Praga. Wspomnienia dowódcy.

Wiktor Żagała, dowódca 3 Gwardyjskiej Lekkiej  Brygady Artylerii, wspomina między innymi obronę Bieniowa przed atakami wojsk pancernych z północy, w dniach 13.02 - 15.02.1945 r. W swojej książce "Rascziszczaja Put Piechotie" ("Torując drogę piechocie" tłum. własne.), opisuje obronę  linii Naumburg - Benau przez 167 gwardyjski pułk  lekkiej artylerii, oraz Naumburg - Oberstdorf (Nowogród - Bieniów Górny) przez 200 gwardyjski pułk lekkiej artylerii.

"...w walkach pod Benau 4 bateria starszego porucznika gwardii A. F. Dronika z 200 gwardyjskiego pułku, którym teraz dowodził podpułkownik gwardii W. P. Struk, ... przy zmianie pozycji ogniowych atakowały czołgi i piechotę przeciwnika... artylerzyści uderzyli w niemiecką piechotę kartaczem, a po czołgach - przeciwpancernymi pociskami. Wróg tracił dziesiątki żołnierzy i oficerów ale nie przerywał prób otoczenia i zniszczenia baterii. Na pomoc przyszli żołnierze baterii starszych lejtnantów gwardii I. T. Lalina i I. N. Abramowa. Ogniem ze skrzydeł podpalili kilka czołgów i samochodów pancernych i pomogli 4 baterii odeprzeć kontratak hitlerowców. W walkach  tych zginął weteran pułku, dowódca sztabu 2 - go dywizjonu kapitan gwardii K. M. Krasilnikow. Z końcem dnia 15 lutego na pomoc artylerzystom 200 - go gwardyjskiego przyszli żołnierze 2 - go batalionu 17 brygady zmechanizowanej. Odrzucili nieprzyjacielską piechotę od pozycji ogniowych pułku i pomogli poprawić sytuację..." - tłumaczenie własne.

Wasilij Zajcew, dowódca 61 Brygady Pancernej, w swojej biografii "Gwardiejskaja Tantkowaja" ("Gwardyjska Pancerna" tłum. własne.). 18.02.1945 r. otrzymał rozkaz, aby połączyć się z 6 Korpusem Zmechanizowanym i odbić Bieniów. Zajcew, przybył na zachodni skraj Bieniowa i spotkał się wieczorem z pułkownikiem Orłowem, d-cą 6 Korpusu, który chociaż posiadał wyższe stanowisko i stopień wojskowy oddał dowodzenie Zajcewowi:

 "...Towarzyszu podpułkowniku, na wojnie dowodzi ten kto ma większą siłę, wy macie 11 czołgów, ja 5, więc wy będziecie dowodzić połączonymi siłami..." - tłumaczenie własne.

Autor wspomina walki w naszym rejonie. Przytacza konkretne wydarzenia i podaje stopnie i nazwiska swoich żołnierzy:

 "...dalsze posuwanie się do centrum Benau zwolniło z powodu upartego oporu przeciwnika. Zbliżyliśmy się do kamiennego domu, stanowiącego razem z budynkami gospodarczymi osobliwą twierdzę. Faszyści w odpowiedzi na nasze żądanie, aby otworzyć bramę odpowiedzieli silnym ogniem... starszy lejtnant Łysun zameldował przez radio, że jego grupa, osiągnąwszy kościół odpiera ataki przeciwnika, który wychodzi ze wszystkich stron... ogień, który otworzyliśmy z wszystkich rodzajów broni, przeciwnika nie zatrzymał. Gęste masy nieprzyjacielskiej piechoty, mimo strat, napierały na nas. ...z wschodu naprzeciw nam ... uderzyły nasze wojska, zajmując wschodnią część Benau. Batalion Griebniewa połączył się z oddziałami 22 samobieżnej brygady artylerii..."  - tłumaczenie własne.

Wiktor Siergiejewicz Pirog - w książce "On smotrieł marszałam w lico" ("On patrzył marszałkom w twarz"), tak wspomina:

 "... mając dużą przewagę w sile żywej i czołgach w danym sektorze, wróg zajął połowę Bieniowa. Część sił 6 Korpusu Zmechanizowanego Gwardii, w szczególności jego 49 Brygady Zmechanizowanej i 13 Pułkiem Czołgów Ciężkich, została zawrócona z nyskiego przyczółka do uderzenia na Bieniów, a 93 i 22 brygada wraz z zbliżającym się częścią 101 Korpusu Piechoty (?) generała Puzikowa (13 Armia) uderza ze wschodu na zachód..." - tłumaczenie własne.

Niemiecki gen. Hans von Ahlfen w swojej książce Walka o Śląsk 1944/1945 wspomina o miejscowości między Krzystkowicami a Żaganiem.

 "...natarcie rozpoczęte przez korpus 14 lutego nie doprowadziło wojsk dalej jak 10 km na południowy wschód od Krzystkowic. Nie doszło przy tym do połączenia z atakującą od południa 20 Dywizją Grenadierów Pancernych. Nieprzyjaciel zorientował się bowiem, że jego połączenia na tyłach są silnie zagrożone, z częścią dywizji zawrócił z zachodu i wraz z nowymi rezerwami zaatakował od wschodu. W końcu 19 lutego naczelne dowództwo 4 Armii Pancernej poleciło zakończyć nierówną walkę i wycofać oba korpusy za Nysę Łużycką..."

W książce Walki Zbrojne na Ziemiach Polskich 1939-1945  napisaną przez B. Dolatę i T. Jurgę, wspomina się o walkach w rejonie Nowogrodu Bobrzańskiego.

 "... oba niemieckie zgrupowania wyszły na tyły działających daleko w przedzie armii radzieckich i połączyły się w rejonie Nowogrodu Bobrzańskiego, odcinając wojska gen. Leluszenki od pozostałych sił Frontu. Niemcy rozpoczęli gwałtowne ataki na znajdujące się w okrążeniu jednostki 4 armii pancernej, dążąc do jej zniszczenia. Przez siedem dni i nocy żołnierze radzieccy trwali na stanowiskach, broniąc swoich pozycji..."


 

10 lat później wydano wydano rozszerzoną wersję książki pod tym samym tytułem, znajduje tu się obszerny opis walk o Bieniów, oraz mapa z zaznaczonym miejscowościami, gdzie rozegrano większe bitwy.

Wyzwolenie Polski 1944 - 1945
. oraz Wyzwolenie Dolnego Śląska w 1945 roku, książki napisane przez B. Dolatę, zamieszczają konkretne informacje o walkach w Bieniowie.

W 1978 r. wydano pocztówkę Województwo Zielonogórskie z mapką Walki z najeźdźcą hitlerowskim i zbrodnie hitlerowskie w latach 1939-1945, na której znajduje się Bieniów. Z tyłu w opisie czytamy:



 „...Najcięższe boje wojska radzieckie toczyły o sforsowanie silnie bronionego Bobru między Nowogrodem Bobrzańskim a Żaganiem...”

W 2003 r. ukazały się wspomnienia wojenne "Od sołdata do gienierała. Wospomnienia o wojnie" ("Od żołnierza do generała. Wspomnienia o wojnie" - tłumaczenie własne). W książce tej J.W. Dementiew, uczestnik walk, tak wspomina okrążenie sztabu 4 Armii Pancernej:

 "...bardzo poważną bitwę przyjął sztab armii w Benau. Tu naszym oficerom sztabu armii znów przyszło wziąć w ręce automaty i bezpośrednio w boju zmierzyć się przewyższającymi siłami przeciwnika... wojska zostały wezwane do pomocy dowództwu armii. Wróg poniósł znaczne straty, ale u nas też. Zginął dowódca 68 artylerii przeciwlotniczej podpułkownik Aleksander Fiodorowicz Kozłow, i dowódca 22 brygady artylerii pancernej podpułkownik Wasilij Iljicz Prichodko. Bój trwał 2 dni i 14 lutego (?) wróg został rozbity..."  - tłumaczenie własne.

W 2010 r. z okazji "65-lecia Wielikoj Pobiedy", w czasopiśmie "Sputnik", ukazała się mapka sytuacyjna i obszerny artykuł Jekateriny Kisilenko i I. A Borysenko o walkach w rejonie Bieniowa.

"...Od strony Krzystkowic, wzdłuż  rzeki Bóbr zaczęły ofensywę zmotoryzowane brygady SS i 24 Korpusu Pancernego. Dzielnie walczyła z nimi  część 172-ej Dywizji Piechoty. Jednak wróg przedarł się  do Bieniowa i otoczył 337-szy pułk podpułkownik I. I Hołobcewa ... Do pułku Hołobcewa udało się przebić batalionowi piechoty, dowodzonemu przez mjr L. E Poljakowa. Wzmocniony tylko dwoma działami samobieżnymi, zabił ponad dwustu esesmanów, zniszczył dwa czołgi i trzy transportery opancerzone. W bitwie Poljakow został poważnie ranny. Odzyskał przytomność dopiero w szpitalu, gdzie został przetransportowany samolotem . Później otrzymał tytuł Bohatera Związku Radzieckiego... Wtedy sztab armii nakazał 117 Dywizji Gwardii  opanować Marszów i dostać się do Sorau, a 147-a i i 280-a Dywizja miały szturmem zdobyć Bieniów i połączyć się z 4 Armią Pancerną. Walka o Bieniów była bardzo zacięta..." - tłumaczenie własne.

W czerwcu 2012 r. w czasopiśmie "Armiejskij Sbornik", w cyklu "Wojenna Historia", ukazał się artykuł G. Tołokolnikowa pt. "Dolno-Śląska Operacja". Znajduje się w nim obszerny opis walk o Bieniów oraz mapki sytuacyjne.

"...Sztab armii postępował bezpośrednio za wojskiem i 16 lutego, wraz 22 samobieżną brygadą artylerii, 68 dywizją artylerii przeciwlotniczej,  oraz jednostkami  artylerii armijnej usytuował się w Benau. Przeciwnik... kontratakuje w kierunku Benau, od północy – dywizja pancerna i policyjna  brygada SS "Wirth", a od południa - Dywizji Piechoty z 50 czołgami. Wywiązała się zacięta walka. Dzięki znacznej przewadze w żywej sile i czołgach, Niemcy zdobyli połowę miejscowości. Sytuacja się skomplikowała. Atak, na Benau 93 samodzielnej brygady czołgów ze wschodu nie dają oczekiwanych rezultatów. Przyszło odwołać część sił armii z nyskiego przyczółku i uderzyć na Benau ..." - tłumaczenie własne.

W 2014 r. w rosyjskim portalu "Odwaga" opublikowano wspomnienia emerytowanego pułkownika A.M. Szukina. Oto fragment tych wspomnień, które ukazały się pod tytułem: "Pamiętny okres życia. Wspomnienia żołnierza-frontowca." - tłumaczenie własne.

"... korzystając z faktu, że wspierające nas oddziały piechoty z 13 i 3 Armii zostały w tyle za naszymi czołgami, wróg uderzył z północy na Bieniów siłami Dywizji Pancernej, a z południa - dywizji piechoty, wspieranej przez 50 czołgów. W Bieniowie, położonemu między rzekami Bóbr i Nysa, znajdował się w tym czasie sztab 4 Armii Pancernej, nasz pułk motocyklowy i jednostki artyleryjskie. Wywiązała się zacięta walka, która trwała dwa dni. Walczyli wszyscy, którzy mogli chwycić za broń, od żołnierza do generała. Dzięki znacznej przewadze w sile żywej i czołgach, wróg przejął połowę Bieniowa. I tylko dzięki ściągniętemu,  na rozkaz dowódcy, 6 Korpusowi Zmechanizowanemu z nyskiego przyczółka, wróg pod Bieniowem został pokonany...” - tłumaczenie własne.

W 2015 r. -  w formie elektronicznej (e-book) ukazała się książka Władimira Dajnesa pt. "Tankowyje wojska SSSR. "Kawaleria" Wtoroj  Mirowoj" ("Wojska pancerne ZSRR. "Kawaleria" II wojny Światowej" - tłumaczenie własne.

„...z północy w rejon Bieniowa uderza dywizja pancerna i policyjna brygada ”Wirth” , a z południa – dywizja piechoty przy wsparciu 50 czołgów. Bieniów broniła 22 samobieżna brygada artylerii, dwa pułki 68 przeciwlotniczej dywizji, armijne jednostki artyleryjskie, oddziały ochrony i sztab 4 armii pancernej.... Przeciwnik mając znaczącą  przewagę w sile żywej i czołgach zajął połowę Bieniowa.
Aby pomóc obrońcom gen Leluszenko pilnie zawrócił z nyskiego przyczółka część 6 korpusu zmechanizowanego, wraz z 49 brygadą zmechanizowaną i 13 pułkiem czołgów ciężkich.
Oddziały 93 samodzielnej brygady pancernej i 22 samobieżnej brygady artylerii wraz z częścią 101 korpusu piechoty 13 armii uderza na przeciwnika ze wschodu na zachód...” -
tłumaczenie własne. W książce jest błąd, chodzi tu o 102 Korpus Piechoty.

Pod koniec 2015 r. ukazał się książka "Dolny Śląsk - Nysa Łużycka 1945. Walki na obszarze między Bobrem i Nysą łużycką w lutym 1945 r." Autor Gerhard Friedl przedstawia wydarzenia i przebieg walk m.in. o: Bieniów, Żary, Żagań, Lubsko, Krzystkowice. Przytacza także obszerne fragmenty wspomnień świadków tych wydarzeń.

"... Nasza wioska wydawała się wymarła. Wszędzie dymiły wypalone stodoły i domostwa. Podziurawione od granatów artyleryjskich ściany domów, gruz i popiół. Jakby z naszego niegdyś pięknego Benau-Obersdorf powstała jakaś kamienna pustynia. Jeden czołg  typu Tiger utkwił w błocie łąki, pięciu żołnierzy załogi znaleźliśmy z rozbitymi czaszkami... Dla mnie, jako 13-latka były to najstraszniejsze obrazy mojego życia..."

 


 

Większe jednostki wojskowe, które brały udział w walkach o Bieniów

Wojska Radzieckie

1 Front Ukraiński

marszałek Iwan Koniew
 4 Armia Pancerna generał pułkownik Dimitrij Leluszenko
       6 Korpus Zmechanizowany Gwardii

pułkownik Wasilij Orłow

               17 Brygada Zmechanizowana podpułkownik Leonid Czuriłow
       10 Korpus Pancerny Gwardii pułkownik Nikołaj Czuprow
               61 Brygada Pancerna Gwardii podpułkownik Wasilij Zajcew
         93 Samodzielna Brygada Pancerna major Aleksiej Dementiew
13 Armia Ogólnowojskowa generał pułkownik Nikołaj Puchow
         24 Armijny Korpus Piechoty generał major Dmitrij Onuprienko
               112 Dywizja Piechoty pułkownik Dmitrij Żukow
                        416 Pułk Piechoty pułkownik Michaił Cziertow
         27 Armijny Korpus Piechoty generał major Filip Czerokmanow
               280 Dywizja Piechoty pułkownik Filip Simaczenkow
                        1035 Pułk Piechoty podpułkownik Syrocz Nasrulajew
        102 Armijny Korpus Piechoty generał major Iwan Puzikow
                121 Dywizja Piechoty  Gwardii                generał major Łowgin Czerwonij
                         337 Pułk Piechoty Gwardii podpułkownik I. I Hołobcew
                172 Dywizja Piechoty generał major Anatol Krasnow
                    1 Dywizja Artylerii Gwardii generał major Wiktor Husid
                        3 Brygada Lekkiej Artylerii Gwardii pułkownik Wiktor Żagała
                                167 Pułk Lekkiej Artylerii podpułkownik Sz. W. Batrutdinow
                                 200 Pułk Lekkiej Artylerii major Nikołaj Posohin
2 Armia Lotnicza

generał pułkownik Stiepan Krasowski

           2 Korpus Lotnictwa Szturmowego Gwardii generał-major lotnictwa Sidor Slusariew
           3 Korpus Lotnictwa Szturmowego generał-major lotnictwa Michaił Gorłaczenko

 

Wojska Niemieckie

Grupa Armii "Środek"

generał Ferdinand Schörner
  4 Armia Pancerna generał Fritz-Hubert Gräser
        XXIV Korpus Pancerny generał Walther Nehring
            20 Dywizja Pancerna generał Herman Oppeln-Bronikowski
            1 Karna Brygada SS „Dirlewanger" oberführer (pułk.) Oskar Dirlewanger
brigadeführer (gen.) Fritz Schmedes
       Korpus Pancerny "Wielkie Niemcy" ("GD") generał Georg Jauer
            20 Dywizja Grenadierów Pancernych pułkownik Georg Scholze




 

 
Stacja Benau, około 1940 r. Niemiecki transport wojskowy.

1939 r. - Pozdrowienia z lotniska w Żarach

Żary 1945 r. Uszkodzone Hetzery - niemieckie działa samobieżne,
tzw.  niszczyciele czołgów. Widoczny drogowskaz ЗАГАН-Żagań.
Zdjęcie przesłane przez Krzysztofa ze Szczecina.

Rozkaz 416 pułku piechoty im. Bogdana Chmielnickiego.
Odznaczeni medalem "Za Odwagę", podczas walk o Benau:
Emelian Bogda
cz - 5 kompania piechoty
Kirił Boszulian - 6 kompania piechoty.

Lista poległych 3 żołnierzy z 17 brygady zmechanizowanej (6 K. Zmech.), którzy polegli w dniach 16.02.,17.02. i 22.02.1945 r.

Lista 44 poległych żołnierzy radzieckich 337 pułku piechoty
z 121 Dywizji Piechoty.
Polegli w dniach od 14.02 do 20.02
.1945 r.
2 żołnierzy zginęło 23.02.1945 r.

Lista 3 żołnierzy radzieckich poległych 18.02.1945 r.
z 95 samodzielnego batalionu motocyklowego
6 Korpus Zmechanizowany.

2 żołnierzy poległych 19.02.1945 r. z 640 pułku piechoty, oraz 1 poległy 18.02.1945 r. z 600 pułku piechoty
147 Dywizja Piechoty - 102 Korpus Armijny

Lista 58 poległych z 1035 pułku piechoty
w tym 19 żołnierzy, którzy zginęli 20.02.1945 r.
z 280 Dywizji Piechoty - 27 Korpus Armijny

Mogiła żołnierska 280 Dywizji Piechoty

18.02.1945 r. - poległ Wasilij Iwanow żołnierz
95 samodzielnego motocyklowego batalionu (6 K. Zmech).

Zawiadomienie. 18.02.1945 r. zginął  żołnierz 416 pułku piechoty  (112 dywizja - 24 korpus Armijny) w miejscowości Benau.

Mogiła żołnierza, który zginął 17.02.1945 r.
 z 134 artyleryjskiego pułku 172 Dywizja Piechoty - 102 Korpus Armijny.

Mogiła żołnierza, który zginął 14.02.1945 r.
z 134 artyleryjskiego pułku 172 Dywizja Piechoty - 102 Korpus Armijny.

Żołnierska mogiła poległych w dniach 14.02 - 20.02.1945 r.
121 Dywizja Piechoty

Mogiła żołnierska 313 artyleryjskiego pułku
121 Dywizja Piechoty

Mogiła poległych 19.02.1945 r.
z 368 batalionu przeciwpancernego 280 Dywizji Piechoty.

16 żołnierzy 1035 pułku 280 Dywizji Piechoty
pochowanych w 2 zbiorowych mogiłach.

Mogiła żołnierza z 583 batalionu saperskiego
280 Dywizji Piechoty

8 zbiorowych mogił 1035 pułku piechoty 280 Dywizji,
w których pochowano 46 żołnierzy.

19.02.1945 r. mogiła dowódcy czołgu T 34 z 61 Brygady 10 Korpusu Pancernego.

19.02.1945 r. mogiła żołnierza z 61 Brygady 10 Korpusu Pancernego.

Mogiła zbiorowa żołnierzy 282 batalionu 19 Inżynieryjno-Saperskiej Brygady (13 Armii)

Mogiła sapera z 282 inżynieryjno-saperskiego batalionu.

19.02.1945 r. - lista 5 saperów z 282 batalionu, poległych w pobliżu przystanku kolejowego Bieniów Górny. (13 Armia).

19.02.1945 r. - lista 10 saperów z 284 batalionu inżynieryjno-saperskiego poległych w pobliżu skrzyżowania Bieniów - Włostów.

19.02.1945 r. - na liście dowódca czołgu T 34 z 61 Brygady 10 Korpusu Pancernego.

16.02.1945 r. - poległych 3 żołnierzy z 524 pułku 112 Dywizji Piechoty.

Mapka mogił żołnierskich w Bieniowie i Złotniku z 112 Dywizji Piechoty - 24  Armijny Korpus Piechoty.

Mogiły saperów z 159 samodzielnego bataliony saperskiego
(112 DP) poległych 19 i 23.02.1945 r.

Zdjęcia niemieckie znalezione w Bieniowie z ok. 1941 r.

Zdjęcia niemieckie znalezione w Bieniowie z ok. 1941 r.

Mapa Operacji Dolnośląskiej  - luty 1945 r.
Mapa Bitwy nad Bobrem - 13 - 20 luty 1945 r.

Więcej zdjęć żołnierzy niemieckich, które znaleziono w Bieniowie, na poddaszu jednego z domów.

1943 r. - Filmik o szkoleniu pancernym w Żaganiu

ok. 1940 r. - Eszelon na stacji Benau - film z niemieckiej kroniki, o Bieniowie (50 sekund od 10:34)


Opracował: Marek Kaźmierczak
(22.01.2014 r.)

Ostatnia aktualizacja: 17.05.2017 r.

Bibliografia:

                    Grupa autorów - "В пламени сражений. Боевой путь 13-й армии". Wydawnictwo: Воениздат. 1973 r.
                    Georgij Bajewskij - "«Сталинские соколы» против асов Люфтваффе".
                    Władimir Dajnes - "Советские танковые армии в бою".
                    Władimir Bieszanow - "1945 - Год победы".
                    Aleksiej Isajew - "Разгром 1945. Битва за Германию".
                    Aleksiej Isajew - "Берлин 45-Го. Сражения В Логове Зверя".
                    Wiktor Żagała - "Расчищая путь пехоте".
                    Wasilij Zajcew - "Гвардейская танковая".
                   
Nikolaj Grigorjewicz  Ilin , Wiktor Pietrowicz Rulin - "Гвардейцы в воздухе".
                  
 Wiktor Siergiejewicz Pirog - "Он смотрел маршалам в лицо".
                    Bolesław Dolata - "Wyzwolenie Polski 1944 - 1945". Wydawnictwo MON. 1971.
                    Bolesław Dolata - "Wyzwolenie Dolnego Śląska w 1945 roku". Wydawnictwo Ossolińskich. 1970
                    Dmitrij Leluszenko - "Pancernym Szlakiem. Wspomnienia Dowódcy Armii". Wydawnictwo MON. 1983.
                    Dmitrij Leluszenko - "Москва - Сталинград - Берлин - Прага. Записки командарма".
                    Hans von Ahlfen - "Walka o Śląsk 1944/1945". Wydawnictwo Dolnośląskie. 2009.
                    Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga - "Walki zbrojne na Ziemiach Polskich 1939 - 1945. Wybrane miejsca bitew, walk i akcji bojowych". Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. Warszawa 1967.
                    Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga - "Walki zbrojne na Ziemiach Polskich 1939 - 1945. Wybrane miejsca bitew, walk i akcji bojowych". Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. Warszawa 1977.
                    Jekaterina Kisilenko i I. A Borysenko - "К 65-летию Великой Победы. Сандомир-Берлин-Прага". Czasopismo "Cпутник". 2010 r.
                   
Akademia wojenno-historycznych nauk. "От солдата до генерала. Воспоминания о войне. Том 1.". 2003 r.
                    Hans - Dieter Boemack - "Benauer Chronik". 1996.
                    "Zachowany Okruch Kresów". Wydawca Genowefa Rozkrut. Bieniów - 2003.
                    Stefan Büttner - "Rote Plätze: russische Militärflugplätze, Deutschland 1945-1994 : Fliegerhorste-Aerodrome-Militärbrachen". Berlin. 2007 r.
                    Aleksander Fiedorowicz Siemienow - "На взлёте" .
                   
Władymir Dajnes - "
Танковые войска СССР. «Кавалерия» Второй Мировой". 2015. E-book.
                  
Gerhard Friedl -
"Dolny Śląsk - Nysa Łużycka 1945. Walki na obszarze między Bobrem i Nysą łużycką w lutym 1945 r." Śląsko-Łużyckie bitwy i kampanie. Wydawnictwo Archiwum-System. 


                   http://thelib.ru/books/zaycev_vasiliy/gvardeyskaya_tankovaya-read-9.html
                   http://readr.ru/viktor-ghagala-raschischaya-put-pehote.html?page=77
                   http://profismart.ru/web/bookreader-136265-25.php
                  
http://podelise.ru/docs/37208/index-7698-1.html
                   http://fanread.ru/book/7395914/?page=11
                   http://libes.ru/103950.html
                   http://www.libma.ru/istorija/sovetskie_tankovye_armii_v_boyu/p3.php#metkadoc36
                   http://globallib.ru/read.php?id=236643
                   http://great-victory.ru/?m=205
                   http://az-libr.ru/index.shtml?Persons&000/Src/0008/19028a25
                   http://10otb.ru/6div_history/6div_6gvmk1943.html
                   http://victory.sokolniki.com/rus/History/Sovinformbureau/10161.aspx

                   http://www.nnre.ru/istorija/_stalinskie_sokoly_protiv_asov_lyuftvaffe/index.php
                   http://de.wikipedia.org/wiki/Niederschlesische_Operation  - "Bitwa nad Bobrem" - w tłumaczeniu Urszuli Sęk.
                   http://krzystkowice.eisp.pl/artykuly/a04.html
                   http://www.dws.org.pl
                   http://www.tankfront.ru/ussr/ta/ta4.html#military-markings-ref
                   http://www.forum-der-wehrmacht.de

                   http://obd-memorial.ru

 

Copyright © 2004-2016 bieniow.strefa.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.

       

Strona główna